Gdzie się wyrabia kartę EKUZ i co warto wiedzieć przed złożeniem wniosku?

Europejska Karta Ubezpieczenia Zdrowotnego (EKUZ) pozwala korzystać z publicznej opieki zdrowotnej w krajach Unii Europejskiej i EFTA na takich zasadach, jakie przysługują mieszkańcom tych państw. Karta EKUZ jest dokumentem całkowicie bezpłatnym, potwierdzającym prawo do niezbędnych świadczeń medycznych podczas tymczasowego pobytu za granicą. Uzyskanie EKUZ jest możliwe po spełnieniu określonych warunków – poniżej wyjaśniamy gdzie się wyrabia kartę EKUZ, kto może ją otrzymać i na co warto zwrócić uwagę przed złożeniem wniosku.

Gdzie wyrabia się kartę EKUZ?

Kartę EKUZ wyrabia się w oddziałach wojewódzkich i delegaturach NFZ odpowiednich ze względu na miejsce zamieszkania. Współczesne procedury umożliwiają załatwienie formalności osobiście, przez pełnomocnika, pocztą, e-mailem oraz za pomocą środków elektronicznych, np. Platformy ePUAP lub Internetowego Konta Pacjenta.

Coraz większą popularność zyskuje składanie wniosków zdalnie. Jest to duże ułatwienie szczególnie przed sezonem wakacyjnym, gdy liczba petentów szybko rośnie. Wniosek o EKUZ można złożyć bez wychodzenia z domu, a karta zostanie wydana i przesłana pocztą na wskazany adres. Jeśli istotny jest krótki czas oczekiwania, zaleca się wizytę osobistą w NFZ, gdzie w większości przypadków karta wydawana jest „od ręki”.

Kto może otrzymać EKUZ?

Prawo do uzyskania EKUZ mają osoby uprawnione do świadczeń zdrowotnych w Polsce, czyli osoby objęte ubezpieczeniem obowiązkowym (np. pracownicy, przedsiębiorcy) lub dobrowolnym oraz niektóre osoby nierejestrujące się jako ubezpieczone, którym przysługuje prawo do świadczeń finansowanych ze środków publicznych.

Do grup uprawnionych należą między innymi: pracownicy, prowadzący działalność gospodarczą, emeryci, renciści, studenci, uczniowie, doktoranci, dzieci zgłoszone do ubezpieczenia przez rodziców lub opiekunów, członkowie rodzin zgłoszeni do ubezpieczenia, osoby bezrobotne zarejestrowane w urzędzie pracy oraz wybrane osoby nieubezpieczone poniżej 18 lat z obywatelstwem polskim.

Jak przebiega proces wyrabiania karty EKUZ?

Proces uzyskania EKUZ składa się z kilku etapów:

• Weryfikacja prawa do świadczeń – NFZ sprawdza status ubezpieczonego lub uprawnionego do świadczeń finansowanych ze środków publicznych
• Złożenie wniosku – wypełnia się osobny formularz dla każdej osoby, podając m.in. dane osobowe, numer PESEL, kraj i okres planowanego pobytu, cel wyjazdu
• Dołączenie dokumentów – konieczne jest przedstawienie dokumentu potwierdzającego ubezpieczenie (np. druk ZUS RMUA, zaświadczenie z urzędu pracy, zaświadczenie z uczelni)
• Wydanie karty – karta EKUZ jest wydawana po pozytywnej weryfikacji uprawnień. Może być odebrana osobiście lub przesłana pocztą

Przed sezonem wyjazdowym czas oczekiwania może się wydłużyć, dlatego warto złożyć wniosek z odpowiednim wyprzedzeniem. Karta nie jest wydawana dla rodziny „wspólnie” – dla każdego członka należy złożyć odrębny wniosek.

Okres ważności karty EKUZ

Ważność EKUZ zależy od statusu osoby wnioskującej. Okres przyznania karty jest różny dla poszczególnych grup ubezpieczonych i może się zmieniać wraz z aktualizacją przepisów NFZ:

• 20 lat – emeryci pobierający świadczenie, którzy osiągnęli ustawowy wiek emerytalny (60 lat kobiety, 65 lat mężczyźni)
• Do 5 lat – emeryci, którzy nie osiągnęli wieku emerytalnego, dzieci nieubezpieczone z obywatelstwem polskim poniżej 18 lat
• 3 lata – osoby zatrudnione, prowadzące działalność gospodarczą, pobierające świadczenie przedemerytalne (w praktyce ten okres bywa ustalany także na 18 miesięcy – zalecane jest każdorazowe sprawdzenie aktualnych wytycznych NFZ)
• 18 miesięcy – renciści, członkowie rodziny powyżej 18 lat, studenci, uczniowie, doktoranci
• 6 miesięcy – zleceniobiorcy, osoby wykonujące pracę na umowach cywilnoprawnych
• 2 miesiące – osoby bezrobotne zarejestrowane w urzędzie pracy

W każdym przypadku ważność EKUZ nie może przekroczyć udokumentowanego okresu uprawnienia do świadczeń. Po upływie ważności karty należy złożyć nowy wniosek.

Co obejmuje karta EKUZ i jakie są jej ograniczenia?

EKUZ umożliwia korzystanie z niezbędnych świadczeń zdrowotnych w czasie tymczasowego pobytu w krajach UE i EFTA. Obejmuje świadczenia uznane za konieczne medycznie, takie jak:

• wizyty u lekarza
• hospitalizacje
• badania diagnostyczne
• nagłe zabiegi
• podstawowa pomoc stomatologiczna w stanach nagłych

Leczenie odbywa się w ramach publicznego systemu zdrowotnego państwa pobytu i na zasadach obowiązujących jego obywateli. Oznacza to, że jeśli lokalni pacjenci uczestniczą finansowo w kosztach (np. płacą ryczałt za wizytę lub mają obowiązek współfinansowania leków), osoba korzystająca z EKUZ również jest zobowiązana do poniesienia takich opłat.

Karta nie zastępuje polisy turystycznej. Nie obejmuje kosztów transportu medycznego do Polski, usług prywatnych, ratownictwa górskiego lub morskiego (w większości krajów), świadczeń ponadstandardowych oraz planowanego leczenia. W przypadku utraty, zniszczenia lub braku karty podczas pobytu za granicą możliwe jest uzyskanie tymczasowego certyfikatu zastępującego EKUZ, który zostanie przesłany do placówki medycznej przez NFZ.

O czym należy pamiętać przed złożeniem wniosku?

Przed wnioskowaniem o EKUZ, należy sprawdzić ważność swojego prawa do świadczeń w Polsce i przygotować wymagane dokumenty, które będą potwierdzać tytuł do ubezpieczenia. Konieczne jest także określenie celu oraz planowanego okresu i miejsca pobytu – te dane wpisuje się we wniosku.

Niezbędne jest upewnienie się, czy posiadana już karta jest jeszcze ważna. W okresie wzmożonego ruchu przed wakacjami czas rozpatrywania wniosków i wydania karty może się wydłużyć, dlatego warto wnioskować odpowiednio wcześniej.

EKUZ uznawana jest we wszystkich 27 krajach Unii Europejskiej oraz w krajach EFTA. Po zakończeniu okresu ważności karta nie jest automatycznie przedłużana – trzeba ponownie przejść przez proces składania wniosku.

Karta EKUZ a komercyjne ubezpieczenie turystyczne

EKUZ nie zastępuje prywatnego ubezpieczenia podróżnego. W wielu krajach obowiązują wysokie współpłacenia, a niektóre świadczenia – jak ratownictwo górskie lub transport medyczny – są pokrywane tylko z prywatnych polis. Rekomenduje się łączyć EKUZ z dodatkowym ubezpieczeniem, zwłaszcza podczas wyjazdów do krajów o wysokich kosztach opieki lub popularnych kierunków turystycznych, gdzie ryzyko wypadków jest większe.

Najczęstsze pytania i wskazówki praktyczne

• EKUZ jest całkowicie bezpłatna – nie ma żadnych opłat za wydanie karty
• Kartę wyrabia się osobno dla każdej osoby, niezależnie od wieku
• Uprawnienie do EKUZ jest ściśle powiązane z ciągłością tytułu do świadczeń w Polsce
• W przypadku utraty karty za granicą można uzyskać tymczasowy certyfikat od NFZ
• EKUZ gwarantuje świadczenia niezbędne z medycznego punktu widzenia, zgodnie z przepisami kraju pobytu
• Zawsze należy sprawdzić długość ważności karty i nie zostawiać wniosku na ostatnią chwilę

Dzięki znajomości zasad i procedur korzystania z EKUZ można zapewnić sobie bezpieczeństwo zdrowotne podczas wyjazdów zagranicznych w krajach Unii Europejskiej i EFTA. Przejrzyste przygotowanie dokumentów i świadome podejście do ograniczeń karty ułatwi szybkie i bezproblemowe wyrobienie EKUZ oraz uniknięcie nieprzyjemnych niespodzianek podczas leczenia za granicą.